ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ

Τι είναι ο καταρράκτης;

Ο οφθαλμός διαθέτει πίσω από την κόρη έναν κρυσταλλικό φακό. Η κύρια λειτουργεία του φακού είναι η προσαρμογή, δηλάδη η εναλλαγή της εστίασης από την μακρινή στην κοντινή όραση. Ο καταρράκτης, υποδηλώνει θόλωση του οφθαλμικού φακού. Εξετάζοντας τους ανθρώπους που πάσχουν από προχωρημένο καταρράκτη, μπορεί κανείς να δει το γκρι χρώμα πίσω από την κόρη.

Ποια συμπτώματα προκαλεί ο καταρράκτης;

Το κύριο σύμπτωμα είναι μια αργή, ανώδυνη απώλεια της οπτικής οξύτητας, ειδικά όταν η εμφάνιση θολερότητας βρίσκεται στις κεντρικές περιοχές του φακού. Η θολή όραση και η ευαισθησία στο φώς αυξάνουν καθώς η διάχυτη σκέδαση μειώνει την εθκρίνεια της εικόνας, κάνοντας στους ασθενείς να αντιλαμβάνονται το περιβάλλον τους ως “εν μέσω ομίχλης”. Περιστασιακά εμφανίζονται μονόφθαλμη διπλώπία, δηλαδή αντικείμενα φαίνανται διπλά όταν ασθενής τα βλεπει ακόμη και μόνο με το ένα μάτι. Λάμψεις και φωτοστέφανο παρατηρούνται γύρω από πηγές φωτός. Η προσαρμογή του ματιού ανέμεσα σε φως και σκοτάδι επιβραδύνεται. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ενδέχεται να υπάρξει προσωρινή βελτίωση στην κοντινή όραση. Εδώ, η πάχυνση του φακού και η συμπίεση του πυρήνα του φακού προκαλούν μια αυξανόμενη “μυωπία” (αλλαγή της διαθλαστικής ισχύος του οφθαλμού σε μυωπία), μεαποτέλεσμα να αυξάνει η ευκρίνεια για τις κοντινές αποστάσεις. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή αντισταθμίζεται από την αντίστοιχη επιδείνωση της όρασης απόστασης. Επιπλέον, αυτή η κατάσταση είναι συχνά βραχείας διάρκειας, επειδή η αυξανόμενη αδιαφάνεια του φακού μειώνει την οπτική οξύτητα σε όλες τις αποστάσεις. Στην ουσία πρόκειται για μια ένδειξη ότι ο καταρράκτης είναι ώριμος, προχωρά και απαιτεί χειρουργείο.

Τι προκαλεί τον καταρράκτη;

Η εμφάνιση του καταρράκτη έχει να κάνει συνήθως με την πρόοδο της ηλικίας. Σε μοριακό επίπεδο, ο καταρράκτης είναι μια διαταραχή της διάταξης των κρυσταλλικών πρωτεϊνών που είναι η κύρια ουσία του κρυσταλλικού φακού.

Σπάνιες είναι η περιπτώσεις συγγενούς καταρράκτη, δηλαδή εμφάνιση καταρράκτη ήδη κατά την γέννηση. Αν η όραση θεωρείται ότι επηρεάζεται σημαντικά, απαιτείται πολύ σύντομα χειρουργική αποκατάσταση, ώστε οι οφθαλμοί και ο εγκέφαλος να δεχτούν τα απαραίτητα σήματα για την μάθηση και εξέλιξη της όρασης. Υπάρχουν όμως και δευτερογενείς μορφές καταρράκτη. Μερικές καταστάσεις που οδηγούν στην μεφάνισή του είναι: Διαβήτης, Ακτινοβολία, Χορήγηση Κορτιζόνης, μεταβολικές παθήσεις, τράυμα.

Ποια είναι η θεραπεία του καταρράκτη;

Ο καταρράκτης αντιμετωπίζεται χειρουργικά. Το τυπικό χειρουργείο περιλαμβάνει ρευστοποίηση και αφαίρεση του κρυσταλλικού φακού μέσω υπερήχων και αναρρόφησης και τοποθέτηση στην φακική κάψα ενός τεχνητού ενδοφακού. Τα ποσοστά επιτυχίας του χειρουργείου αγγίζουν το 100% και πρόκειται για σήμερα για μια από τις πιο συχνές ιατριές επεμβάσεις παγκοσμίως. Στις περισσότερες περιπτώσεις η επεμβαση πραγματοποιείται υπό τοπική αναίσθησία με σταγόνες.

Μέσα σε πολύ λίγες μέρες μετά την επέμβαση, ο οφθαλμός και κυρίως ο κερατοειδής έχει επανέλθει και η όραση είναι πολύ βελτιωμένη.
Ο ενδοφακός συνήθως είναι μονοεστιακός, και μπορεί σε συννενόηση με τον ιατρό σας να επιλεγεί η κατάλληλη εστίαση, ώστε να βλεπετε ευκρινώς χωρλις βοηθητικά γυαλιά μακριά (οπότε θα απιτούνται γυαλιά για κοντινές αποστάσεις) ή κοντά (οπότε θα απαιτούνται γυαλιά για τις μακρινές αποστάσεις). Υπάρχει και η δυνατότητα επιλογής πολυστικαών φακών, με τους οποίους είναι δυνατή σε ένα βαθμό η όραση μακριά και κοντά χωρίς βοηθητικά γυαλιά για τις περισσότερες περιπτώσεις.

Το χειρουργείο είναι πολύ ασφαλές. Παρόλα αυτά υπάρχουν κίνδυνοι να εμφανιστούν οι παρακάτω καταστάσεις:
Ενδοφθαλμίτιδα, ρήθη της οπίσθιας κάψας του φακού με επακόλουθη απώλεια υαλοειδούς, κυστοειδές οίδημα της ωχράς κηλίδας, θόλωση της οπίσθιας κάψας του φακού, και είναι αμφιλεγόμενο αν ο κίνδυνος μιας μετέπειτα αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς μετά από χειρουργική επέμβαση καταρράκτη (χωρίς επιπλοκές) είναι σημαντικά αυξημένος.

Μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση, η οποία μπορεί να εμφανιστεί και χρόνια μετά το χειρουργείο είναι η εμφάνιση θόλωσης του περιφακίου, δηλαδή της κάψας μες την οποία βρίσκεται ο ενδοφακός. Σε αυτήν την περίπωση ο ασθενής εμφανίζει μια καινούργια προοδευτική θόλωση της όρασης. Ο οφθαλμίατρός σας με μια απλή εξέταση ρουτίνας μπορεί να θέσει την διάγνωση.

Η θεραπεία της θόλωσης του περιφακίου είναι η καψουλοτομή, δηλαδή η διάνοιξη της οίσθια κάψας με ενέργεια Laser. Η επέμβαση είναι ρουτίνας, δεν χρειάζεται αναισθησία, πραγματοποιείται σε μια ειδική σχισμόειδή λυχνία και όχι σε χειρουργική αίθουσα. Η διάρκεια της επέμβαση είναι μόνο μερικά λεπτά. Την ίδια μέρα ο ασθενής συνήθως λόγω του δυνατού φωτός και της μυδρίασης δεν έχει πλήρη όραση. Την επόμενη μέρα όμως η όραση επανέρχεται πλήρως. Μοναδικό πρόβλημα μετά την επέμβαση μπορεί να είναι η εμφάνιση μιας θολερότητας στο υαλοειδές από τα υπολείματα της κάψας, συνήθως όμως αυτά διαλύονται και απορροφούνται μέσα σε λίγες ημέρες.